اخبار کشاورزی
امنیت غذایی پایدار؛ روایت وزیر جهاد کشاورزی از مدیریت ارز، تجارت منطقهای و آمادگی کامل نهادی
پنجشنبه ۹ بهمن ۱۴۰۴
فرانک مسعودی
این سخنان در یک پیامک به تاریخ چهارشنبه هشتم بهمن و به نقل از پاج (پایگاه اطلاع رسانی وزارت جهاد کشاورزی) آمده بود:
وزیر جهاد کشاورزی در چهاردهمین جلسه ستاد کارآمدسازی نظام یارانه های بخش کشاورزی: از آغاز دولت چهاردهم دیپلماسی کشاورزی فعال بوده و خطوط سبز تجاری جهت استفاده از ظرفیتهای کشورهای همسایه برای واردات کالاهای اساسی ایجاد شده است/ با همکاری بانک مرکزی در دو هفته گذشته ۱.۲ میلیارد ارز برای واردات کالاهای اساسی تخصیص یافته است/ غذا و دارو در هیچ جای دنیا شامل هیچ تحریمی نمیشود/ ناوبریها و ناوآوریهای آمریکا در منطقه برای ایجاد رعب و نارضایتی است/ ما کارگزاران بخش کشاورزی برای حتی کمترین احتمالات، بیشترین آمادگی را به منظور اجرای طرح های مختلف اقتصادی و حمایتی داریم.
این اظهارات وزیر جهاد کشاورزی را میتوان از چند زاویه تحلیلی و درونمتنی بررسی کرد: هم از منظر سیاستگذاری اقتصادی و امنیت غذایی، هم در چارچوب گفتمان دولت چهاردهم و شرایط ژئواقتصادی منطقه. این تحلیل تفصیلی در ادامه آمده است:
۱. محور دیپلماسی کشاورزی و «خطوط سبز تجاری»
آقای وزیر با برجستهکردن مفهوم «دیپلماسی کشاورزی» و ایجاد «خطوط سبز تجاری» در واقع بر «گذار از رویکرد درونگرا در تأمین نهادههای کشاورزی به سمت رویکرد بروننگر منطقهای تأکید دارد.»
این بیان حاکی از دو هدف عمده است:
تنوعبخشی به منابع واردات کالاهای اساسی، برای کاهش آسیبپذیری زنجیره تأمین در مواجهه با تحریم یا نوسانات ارزی.
همگرایی با اقتصاد کشورهای همسایه که در بسیاری از موارد تحت رژیمهای تعرفهای و قوانین مشابه عمل میکنند.
۲. همکاری با بانک مرکزی و تخصیص «۱.۲ میلیارد ارز»
اشاره مستقیم به تخصیص ۱.۲ میلیارد دلار ارز در دو هفته اخیر، یک پیام دوسطحی دارد:
در سطح عملیاتی: نشانهای از نظم مالی موقتی و بازگشت هماهنگی بین وزارت جهاد و نهاد پولی کشور (بانک مرکزی).
در سطح سیاسی- نمایشی: تلاشی برای نشان دادن «توان اجرایی دولت چهاردهم»، آن هم در شرایطی که در افکار عمومی نسبت به کارآمدی دولت در تأمین کالاهای اساسی تردید وجود دارد.
۳. «غذا و دارو شامل هیچ تحریمی نمیشود»
این جمله از لحاظ حقوق بینالملل صحیح است، اما از نگاه سیاستی دو نکته کلیدی دارد:
نوعی بازتعریف مسئله برای کاهش فشار روانی تحریمها بر بدنه اجرایی و مخاطبان رسانهای.
تأکید بر وجود فضای حقوقی برای تجارت بشردوستانه، هرچند در عمل بانکها و مؤسسات مالی به دلیل سیاستهای تبعی آمریکا، از همکاری در این حوزه خودداری میکنند.
۴. «ناوبریها و ناوآوریهای آمریکا برای ایجاد رعب و نارضایتی است»
این بخش از سخنان، یک گذار از اقتصاد به ژئوپلیتیک است. وزیر جهاد کشاورزی پس از گزارش اقدامات اقتصادی (دیپلماسی کشاورزی، تخصیص ارز)، بحث را به سطحی بالاتر میبرد. این کار دو هدف دارد:
الف) مسئله تامین کالای اساسی را از یک چالش مدیریت اقتصادی به یک موضوع امنیت ملی و مقاومت در برابر فشار خارجی ارتقا میدهد.
ب) با ترسیم فضایی پرتنش و تهدیدآمیز، هرگونه برنامه ریزی اضطراری، هزینهکرد بودجه یا اقدام غیرمعمول در بخش کشاورزی را موجه و ضروری جلوه میدهد.
۵. «کارگزاران بخش کشاورزی برای حتی کمترین احتمالات، بیشترین آمادگی را دارند»
این جمله جمعبندی و پیام نهایی است - مفهوم اصلی آن مدیریت ریسک در سطح نهادی است.
در چارچوب سیاستگذاری عمومی، این بیان نشان میدهد وزارت جهاد کشاورزی در حال تأکید بر ارتقای قابلیت واکنش سریع نهادی و اجرای طرحهای موازی و مکمل، مثل ذخیرهسازی کالا، یارانههای حمایتی و سیاستهای جایگزین واردات است.
با این حال، تحقق کامل این راهبردها و تبدیل آنها به اطمینان پایدار در افکار عمومی، مستلزم تداوم شفافیت، ارائه گزارشهای منظم از نتایج اجرایی و ملموس شدن آثار این سیاستها در بازار است. امنیت غذایی، علاوه بر تصمیمگیری در سطوح کلان، زمانی برای جامعه قابل لمس خواهد بود که خروجی دیپلماسی، تخصیص ارز و آمادگی نهادی، در ثبات قیمتها و دسترسی پایدار مردم به کالاهای اساسی بازتاب پیدا کند. به جز این، خطر تبدیل سیاستگذاری به نمایش سیاسی و تعمیق شکاف بین سند و اجرا بیشتر از هر زمان دیگر وجود دارد.
