اخبار کشاورزی:
تبدیل گلستان به قطب جدید تولید زیتون کشور نیازمند حمایت ویژه
کاج پرس: 11/8/1400
شرایط اقلیمی و خاک گلستان برای توسعه باغهای زیتون بسیار مناسب است که این استان با برنامه ریزی علمی و حمایت دولت جهادی سیزدهم به یکی از قطبهای جدید تولید این محصول در کشور تبدیل میشود تا توسعه اقتصادی و افزایش اشتغالزایی را برای منطقه رقم بزند.
استان گلستان با افزون بر ۲۰ هزار کیلومتر مربع وسعت و داشتن هفت اقلیم از ۱۳ اقلیم جهان از قطبهای کشاورزی و باغی کشور به شمار میرود و هم اکنون در تولید ۱۶ محصول راهبردی شامل "دانههای روغنی کلزا، سویا و آفتابگردان، هلو، توتون و گوشت مرغ رتبه اول، گندم، چغندرقند و خرمالو مقام دوم، شلتوک(برنج)، پیله تر ابریشم، میگو و پنبه رتبه سوم، ماهیان پرورشی و خاویاری رتبه چهارم و جو و زیتون رتبه پنجم کشوری را دارد.
این استان شمالی که کشت زیتون در آن قدمتی ۲ هزار ساله دارد هم اکنون با داشتن فقط هفت هزار و ۵۰۰ هکتار باغ زیتون که بیشتر آن در نواحی شمالی و شرقی ایجاد شده و نیمی از آنها هنوز به باردهی نرسیده است، رتبه پنجم کشور را در تولید این میوه به خود اختصاص داده است و به اعتقاد کارشناسان شرایط اقلیمی و زمینهای مستعد در این استان، قابلیت ایجاد ۶۰ هزار هکتار باغ زیتون دیگر را نیز فراهم کرده است.
طرح ملی کشت و توسعه باغات زیتون یا طوبی
شرایط اقلیمی و اراضی مستعد گلستان و برخی استانهای کشور برای کاشت درخت زیتون و توسعه باغهای آن متولیان وزارت جهادکشاورزی را از سال ۷۲ به فکر اجرای طرح ملی کشت و توسعه باغهای زیتون بنام "طوبی" ابتدا در سطح یک میلیون هکتار و در ادامه پس از بررسی بیشتر و شناسایی اراضی مستعد در سطح ۵۰۰ هزار هکتار انداخت تا علاوه بر ایجاد درآمد و اشتغال پایدار برای کشاورزان، ۳۰ درصد روغن خوراکی مورد نیاز کشور از طریق ایجاد باغهای زیتون تامین شود.
این طرح در سالهای نخست با تامین اعتبار و نهال موردنیاز در استانهای موردنظر از جمله گلستان خوب پیش رفت اما گفته شده به سبب استفاده از نهالهای غیراستاندارد (نابارور) این طرح ملی به سرانجام خوبی نرسید اگرچه سالها بعد، طرح جایگزین کردن نهالهای اصلاح شده زیتون را اجرا کردند اما مقاومت پایین برخی گونههای استفاده شده زیتون نسبت به سرما با هم این طرح به سرانجام نرساند.
تحقق گلستان به قطب جدید تولید زیتون نیازمند حمایت ویژه
کارشناس حوزه زراعت و باغبانی مدیریت جهادکشاورزی گنبدکاووس در این خصوص به خبرنگار ایرنا گفت: کاشت درخت زیتون در مناطق شمالی و شرقی گلستان بویژه اراضی حاشیه رودخانههای اترک و گرگانرود، توجیه اقتصادی بالایی دارد زیرا علاوه بر ایجاد درآمد پایدار و بالاتر نسبت به درآمد سایر محصولات زراعی، اشتغال بیشتری دارد.
جاوید تصریح کرد: لازمه محقق شدن همه مزایا، درآمد و اشتغالی که از محل کاشت درختان زیتون عاید افراد میشود، توجه جدی به اصول باغبانی و تغذیه درختان زیتون (آبیاری، هرس و استفاده از کودهای مناسب) است که بایستی مورد توجه قرار گیرد ضمن اینکه باید اصول باغداری و فواید کاشت و توسعه باغهای زیتون برای اهالی بیان و توجیه شود.
وی اظهار داشت : بیشتر ارقام موجود زیتون در گنبدکاووس را "کرونایکی و آرییکن" دانست و اضافه کرد: این ۲ رقم اگرچه به سرما حساس هستند اما قدرت بازیابی بالایی حداکثر یک سال پس از سرما و باردهی را از سال دوم دارند که نمونه این سرما در سال ۹۵ سبب خسارت به باغهای زیتون این شهرستان شد.
به گفته وی با همه مطالب گفته شده و حساسیت درخت زیتون به سرما اما کاشت درخت زیتون و توسعه آن به شرط رعایت اصول باغبانی و تغذیه درخت، توجیه اقتصادی بالایی در گلستان بویژه نواحی شمالی و شرقی آن و اهالی این خطه دارد که باید مورد توجه مسوولان متولی و مردم قرار گیرد.
کارشناس زراعت و باغبانی جهادکشاورزی گنبدکاووس ادامه داد: نمونه موفق از ایجاد باغ زیتون در دهستان کُرند (حاشیه رودخانه اترک) این شهرستان است که اکنون اهالی آن در قالب شرکت تعاونی هزار هکتار باغ زیتون دارند و برای آب مورد نیاز آن نیز آبندان ۵۰ هکتاری ۲ منظوره احداث کردند.
جاوید افزود: شغل بیشتر اهالی نواحی شمالی گلستان دامداری است که به اعتقاد آنها دامها مانع رشد درخت در این مناطق هستند اما میتوان با تامین علوفه موردنیاز دامها از بقایای محصول اراضی زراعی و یا کاشت آن در بین درختان باغی، به تدریج بخشی از اراضی زراعی آنان را تبدیل به باغ زیتون کرد تا درآمد بیشتری عایدشان شود.
وضعیت زیتون در گلستان
در همین پیوند معاون مدیریت باغبانی سازمان جهادکشاورزی گلستان در گفت و گو با خبرنگار خبرنگار ایرنا، زیتون را از درختان میوه همیشه سبز و یکی از منابع تامین کننده مواد غذایی بشر از گذشته تا کنون دانست و گفت: با اینکه کاشت زیتون در این استان سابقه ۲ هزار ساله دارد اما برنامه توسعه باغهای زیتون خصوصا در اراضی شیبدار و اراضی کمبازده این استان شمالی از سال ۷۸ با اجرای طرح طوبی و پس از آن از سال ۸۲ با طرح اراضی شیبدار آغاز شده است.
وی میزان تولید سالانه زیتون در گلستان تا قبل از سرما زدگی اواخر سال ۹۹ و خشکسالی سال جاری را حدود ۱۲ هزار تن اعلام کرد و گفت: امسال تولید زیتون این استان به دلایل گفته شده به هفت هزار تن کاهش یافت ضمن اینکه با به باردهی رسیدن نیمی از باغهای زیتون این استان شمالی میزان تولید آن ۲ برابر خواهد شد.
فراهانی، میزان اشتغال فعلی در باغهای زیتون گلستان را حدود چهار هزار نفر ذکر و اضافه کرد: این استان ۱۰ نهالستان زیتون به وسعت ۱۴ هکتار و ظرفیت تولید سالانه ۲ میلیون و ۱۰۰ اصله نهال دارد که علاوه بر تامین نهال موردنیاز استان به سایر استانها صادر میشود.
به گفته وی در زمان حاضر در گلستان ۱۷ واحد ۲ منظوره فرآوری زیتون با ظرفیت اسمی ۱۴ هزار تن و چهار شرکت تعاونی در حوزه این میوه ( ۲ شرکت در گنبدکاووس و ۲ شرکت در شهرهای مینودشت و گالیکش) فعال است.
چالشها و راهبردهای توسعه
فراهانی، وجود باغهای زیتون در برخی از مناطق که دارای مشکل عدم باردهی مطلوب هستند، بدهکاری باغداران به سیستم بانکی به دلیل عدم پرداخت به موقع اقساط، تمایل باغداران برای برداشت میوه زیتون برای کنسرو بجای استحصال روغن زیتون (هدف اصلی طرح طوبی) و عدم وجود انگیزه دراین خصوص، کمبود نهال ارقام مناسب با شرایط آب و هوایی مناطق توسعه، عدم مدیریت جامع برای تولید نهال بر پایه ارقام در کشور، نبود تشکلهای قوی در صنعت زیتون، کمبود منابع آب و عدم تخصیص مجوز بهرهبرداری برای توسعه باغهای جدید، فرسودگی سیستمهای آبیاری با عمر بالای ۱۵ سال که هدر رفت آب را به همراه دارند، بالا بودن هزینههای برداشت و ضریب مکانیزاسیون پایین، عدم استفاده حداکثری از قابلیتهای بخش خصوصی، عدم استفاده از یافتههای تحقیقاتی باتوجه به عدم ارتباط تنگاتنگ این بخش با بخش اجرا و سنتی، غیر اقتصادی و کوچک بودن برخی باغها را از مهمترین چالشهای توسعه این محصول در گلستان برشمرد.
این مقام مسوول همچنین به برخی اهداف کیفی برای توسعه باغهای زیتون در گلستان اشاره کرد و افزود: بهبود وضعیت این باغها با نظارت بر باغات و ارائه رهنمود به باغداران، ارتقای سطح سلامت جامعه با استفاده از مصرف روغن مفید و سالم زیتون، ارتقا دانش فنی و آموزش به باغداران، استفاده بهینه از منابع و نهادهها، ایجاد انگیزه در اهالی روستاهای استان جهت جلوگیری از مهاجرت با ایجاد باغها و بهبود وضعیت بازار روغن زیتون با افزایش تولید از جمله این اهداف است.
به گزارش کاج پرس به نقل از ایرنا، فراهانی، توسعه باغهای زیتون در سطح هفت هزار ۵۰۰ هکتار فعلی، انجام عملیات اصلاح و باغهای قدیمی، پرداخت هزینه خسارت سرمازدگی، انجام طرحهای تحقیقاتی و نوآورانه مانند طرح احداث باغ دیم با احداث سامانههای آبگیر در گنبدکاووس، طرح شناسایی ژنو تیپهای برتر در مینودشت، طرح پایلوت تغذیه کودی در پنج شهرستان گلستان و شناسایی باغداران با تولید بالای پنج تن و هدایت آنان برای تعاونی زیتون کاران مثبت پنج کشور را از جمله اقدامات مدیریت باغبانی جهادکشاورزی استان در حمایت از باغداران زیتون برشمرد.
کلام آخر
با این حال کارشناسان معتقدند، کاشت درخت زیتون و توسعه باغهای آن در گلستان البته با بهرهگیری از تجریبات گذشته و رفع نقاط ضعف، استفاده از گونههای مقاوم به خشکی و سرما و همچنین حمایتهای جدی دولت انقلابی و جهادی سیزدهم و متولیان وزارت جهادکشاورزی، میتواند مثمر ثمر بوده و عواید اقتصادی خوبی را عاید مردمان این دیار بالاخص نواحی شمالی و شرقی آن نماید و این استان شمالی را همانند گیلان و زنجان و شهرهای طارم یا رودبار این ۲ استان به قطب جدیدی در تولید زیتون کشور تبدیل کند......... .....کدC260
ادامه مطلب در لینک زیر بخوانید؛
در شبکههای اجتماعی به ما بپیوندید:
تلگرام: https://t.me/kajpress00
اینستاگرام: https://www.instagram.com/kajpress00
