اخبار کشاورزی:
افزایش جمعیت در حال انقراض شتر دوکوهانه مغان به ۳۰۰ نفر
کشاورزی آینده جهان: 23/ آبان/1403
شتر دوکوهانه مغان، گونه در معرض تهدیدی محسوب می‌شود که اقدامات احیای جمعیت این گونه حیوانی نادر توسط سازمان جهاد کشاورزی استان اردبیل در ایستگاه تحقیقات کشاورزی منطقه جعفرآباد، و افزایش جمعیت آن به ۳۰۰ نفر، امیدها برای احیای آن را افزایش داده است.
آخرین جمعیت شتر دوکوهانه مغان به طور مختص تنها در شمال استان اردبیل پرورش داده می‌شود و طی سال‌های گذشته به علت به علت کاهش جمعیت و خطر انقراض در فهرست جمعیت دامی مورد حمایت وزارت جهاد کشاورزی و سازمان خوار و بار و کشاورزی ملل متحد(فائو) قرار گرفته است.
شتر دوکوهانه موجود در استان اردبیل که تعداد کمی از آنها به جای مانده و هم اینک توسط عشایر منطقه مغان و نیز در دو مرکز سازمان جهاد کشاورزی نگهداری و پرورش داده می‌شود، از جمله گونه‌های نادر حیوانی به شمار می‌رود که برای احیای نسل آن در اقدامات موثری آغاز شده است.
منطقه مغان در شمال استان اردبیل که از دیرباز مهد پرورش و نگهداری شتر دو کوهانه در کشور بوده، آخرین زیستگاه و به عنوان ذخیره‌گاه ژنتیکی این گونه نادر حیوانی به شمار می‌رود.
این گونه نادر شتر در سال‌های نه چندان دور در بین عشایر جهت کوچ و حمل و نقل اثاث عشایر از ییلاق به قشلاق و برعکس نگهداری و استفاده می شد ولی در سال‌های گذشته با تغییر سبک زندگی عشایری و ماشینی شدن کوچ، جایگاه قبلی خود را از دست داد.
با ادامه این روند، جمعیت نسل حیوان منحصر به فرد شتر دوکوهانه به تدریج در سطح استان اردبیل و آذربایجان شرقی از حدود ۷۰ هزار نفر در دهه ۵۰ شمسی کاهش یافته و در آستانه انقراض قرار گرفت به طوری که در اوایل دهه ۷۰، تعداد این گونه شتر به حدود ۷۰ نفر رسید.
هم اکنون در کل استان اردبیل در مجموع حدود ۳۰۰ نفر از این گونه شتر نگهداری می‌شود که ۱۹۰ نفر آن توسط اهالی منطقه و ۱۱۰ نفر نیز در ۲ ایستگاه حاکمیتی پرورش شتر دوکوهانه پرورش داده می‌شود.
مرکز حفاظت و توسعه شتر دوکوهانه بخش جعفرآباد مغان شهرستان بیله سوار تنها مرکز رسمی حمایت و پرورش این گونه نادر حیوانی به شمار می رود که با اقدامات انجام شده و با زاد و ولد شترهای در حال نگهداری در آن، امسال هشت نفر به مجموع شترهای این مرکز افزوده شده است.
این مرکز که در سال ۱۳۸۴ در زمینی به مساحت ۳۶۰ هکتار و با خرید چهار نفر شتر دو کوهانه در حال انقراض فعالیت خود را آغاز کرده، پس از حدود ۲ دهه فعالیت و اقدامات علمی و فنی در زمینه زادآوری، این گونه را از شرایط قطعی انقراض رها کرده و با افزایش نسل آن به ۶۰ نفر، امید به احیای آن را افزایش داده است.
بنا به اعلام مسئولان جهاد کشاورزی استان اردبیل، هم اینک در ایستگاه جعفرآباد مغان ۶۰ نفر و در ایستگاه جهادآباد مشگین‌شهر نیز ۵۰ نفر از این گونه شتر دوکوهانه نگهداری می‌شود.
با این حالی که در سال‌های گذشته، عشایر منطقه مغان از شتر دوکوهانه برای باربری و حمل اثاث خود استفاده می‌کردند، ولی برای این شترها جایگاه نگهداری خاصی احداث نمی کردند و این گونه نادر به صورت حیوان همراه گله عشایر و برای حمل و نقل بار بین ییلاق و قشلاق نگهداری می شده است.
پرورش این شتر در سال‌های گذشته برای مراتع بسیار مفید بود چرا که بسیاری از گیاهانی که علف هرز و مضر گیاهان موجود در مراتع بود، توسط این گونه شتر تعلیف شده و رشد و تکثیر برخی گونه‌های گیاهی به خصوص گونه‌های خاردار و خارشتر در مراتع کنترل می‌شد.
بسیاری از گیاهانی که علف هرز و مضر گیاهان موجود در مراتع بود، توسط این گونه شتر تعلیف شده و رشد و تکثیر برخی گونه‌های گیاهی به خصوص گونه‌های خاردار و خارشتر در مراتع کنترل می‌شد.
به گفته کارشناسان، گوشت و شیر شتر دو کوهانه مغان بسیار مفید بوده و برای مصارف خاص درمانی کاربرد دارد.
علاوه بر این، شتر دوکوهانه مغان به علت جثه بزرگ، قابلیت تولید گوشت بیشتری داشته و به علت آناتومی خاص، در واحدهای بومگردی و گردشگری نیز از مزیت جذب گردشگر برخوردار است.
آغاز اقدامات احیا و حفاظت و صیانت
در پی کاهش شدید جمعیت شتر دوکوهانه با توجه به این که منطقه مغان به عنوان ذخیره گاه ژنتیکی این گونه نادر شتر ایرانی در خاورمیانه شناخته شده، اقدامات عملی برای حفاظت و احیای این گونه نادر شتر آغاز شد.
بر این اساس، برای جلوگیری از انقراض نسل این شتر، در سال ۷۴ ایستگاه حفاظت و پرورش شتر دوکوهانه جهادآباد مشگین شهر توسط مرکز تحقیقات جهاد کشاورزی تاسیس شد که هم اکنون حدود ۵۰ نفر شتر در این ایستگاه نگهداری و پرورش داده شده و کارهای تحقیقاتی از جمله ذخیره اسپرم و انتقال جنین نیز در این مرکز انجام می شود.
علاوه بر این مرکز، در سال ۱۳۸۴ چهار نفر شتر دوکوهانه با حمایت های مالی مرکز اصلاح نژاد وزارت جهاد کشاورزی از طریق معاونت امور دام خریداری شده و در ایستگاه تحقیقات دام جعفرآباد مغان و در جوار ایستگاه پرورش گوسفند نژاد مغان نگهداری می‌شود که نسل شتر نگهداری شده در این مرکز نیز هم اینک به ۶۰ نفر رسیده است.
مرکز حفاظت و توسعه شتر دوکوهانه بخش جعفرآباد به عنوان تنها مرکز هدف برای بررسی، برنامه‌ریزی و پشتیبانی سازمان خوار و بار و کشاورزی ملل متحد(فائو) نیز انتخاب شده است.
معاون بهبود تولیدات دامی سازمان جهاد کشاورزی استان اردبیل با اشاره به کاهش شدید جمعیت شتر دو کوهانه و خطر انقراض این گونه نادر حیوانی در ایران، خواستار تعریف و تخصیص ردیف اعتباری استانی و ملی برای حفظ، احیا و تکثیر شتر دوکوهانه در این استان شد.
منصور رستم‌نژاد، تامین نشدن اعتبارات مورد نیاز ملی و استانی برای فعالیت مرکز ملی و دو ایستگاه حفاظت و نگهداری، مشکل در تامین اعتبار برای تهیه نهاده و کارشناس و استخدام ساربان، فقدان توجیه اقتصادی شتر دوکوهانه برای شترداران و ارائه نشدن تسهیلات بانکی ویژه به پرورش دهندگان این گونه شتر را از جمله مسائل موجود برای حفاظت نسل این حیوان در استان اردبیل ذکر کرد.
وی همچنین قاچاق شتر دوکوهانه به سایر کشورها به علت تفاوت قیمت بالا، تغییر روش پرورش و نگهداری در پی تغییر سبک زندگی عشایر منطقه مغان به عنوان نگه‌دارندگان این گونه، تبدیل مراتع قشلاقی به مزارع و از بین رفتن چراگاه‌های شتر دوکوهانه در منطقه مغان و نیز بروز مشکل هم خونی در بین گله‌های موجود در دو ایستگاه را از جمله مشکلات موجود برای تکثیر و پرورش شتر دوکوهانه ایرانی ذکر کرد.
معاون بهبود تولیدات دامی سازمان جهاد کشاورزی استان اردبیل تصویب اعتبارات و تسهیلات ارزان قیمت برای شترداران، برگزاری جشنواره برای معرفی و حفظ این گونه نادر حیوانی، توسعه پرورش شتر با تامین اعتبارات ملی و استانی، تامین بغورهای(شترهای نر) مورد نیاز از داخل و خارج استان از طریق واردات شتر دوکوهانه از سایر کشورها، به کارگیری تکنیک‌های نوین زاد و ولد از جمله انتقال جنین و تلقیح مصنوعی، به کار گیری کارشناسان مورد نیاز و نیز صدور کارت شناسایی برای شترداران و آموزش آنها را از جمله راهکارهای حفاظت از نسل شتر دوکوهانه در منطقه مغان ذکر کرد.
به گزارش گاج پرس به نقل از ایرنا، وی جذب حمایت ملی و بین‌المللی برای تجهیز و فعالیت مرکز حفاظت شتر دوکوهانه را ضروری خواند و گفت: علاوه بر ایجاد ایستگاه جهادآباد مشگین شهر و ایستگاه توسعه و پرورش شتر دوکوهانه در منطقه جعفرآباد مغان، اقدامات عملی برای احیا و جلوگیری از انقراض نسل این گونه شتر با همکاری سازمان خوار و بار و کشاورزی ملل متحد(فائو) باید ادامه یابد.:.................................. // کد157 M
ble.ir/@kajpress_ir
eitaa.com/kajpress
