اخبار کشاورزی:

مشاور رئیس سازمان منابع طبیعی کشور:

حیات جنگل‌های زاگرسی، وابسته به جنگلداری اجتماعی و مشارکت مردمی است

کشاورزی آینده جهان: 22/ اردیبهشت/1404

مشاور رئیس سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری در مدیریت پایدار جنگل‌های کشور گفت: وسعت جنگل‌های زاگرسی ۶ میلیون و ۱۰۰ هزار هکتار است که حیات آنها به مدیریت جنگل با مشارکت منطقی مردم محلی وابسته است.

نقی شعبانیان روز دوشنبه در همایش بین المللی مدیریت پایدار جنگل‌های زاگرس که در محل موسسه تحقیقات جنگل‌ها و مراتع برگزار شد، افزود: طبق آمارها در مجموع ۱۴ میلیون و ۲۵۰ هزار هکتار جنگل در کشور وجود دارد که ۲ میلیون هکتار آن جنگل‌های هیرکانی، ۶ میلیون و ۱۰۰ هزار هکتار جنگل‌های زاگرسی، ۱۶۰ هزار هکتار جنگل‌های ارسبارانی، یک میلیون و ۸۵۰ هزار هکتار جنگل‌های خلیج فارس و عمانی و چهار میلیون و ۱۰۰ هزار هکتار جنگل‌های ایرانی و تورانی است.

مشاور رئیس سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری در مدیریت پایدار جنگل‌های کشور اظهار داشت: حوزه زاگرس ۱۱ استان کشور همچون آذربایجان غربی، کردستان، کرمانشاه، لرستان، اصفهان، چهارمحال و بختیاری، کهگیلویه و بویراحمد، فارس، ایلام، خوزستان و به صورت گسسته دو استان همدان و مرکزی را شامل می‌شود.

وی تصریح کرد: بیش از ۱۰ میلیون نفر در عرصه‌های منابع طبیعی زاگرس زندگی می‌کنند که زندگی بیش از پنج میلیون نفر مستقیم به بوم سازگان‌های جنگلی زاگرس وابسته است. ۲۷ هزار روستا و آبادی در زاگرس وجود دارد که پنج هزار و ۴۰۰ روستا و آبادی در داخل جنگل‌های زاگرس وجود دارد.

شعبانیان با اشاره به ۱۸۰ گونه درختی و درختچه ای و بیش از ۲ هزار و ۵۰۰ گونه گیاهی در این مناطق، اضافه کرد: در حال حاضر ۷۰ درصد از کل عشایر و نزدیک به ۵۰ درصد واحدهای دامی کشور در این مناطق مستقر هستند.

جنگل‌های زاگرسی تامین کننده ۴۰ درصد از آب‌های سطحی و زیرزمینی کشور هستند

مشاور رئیس سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری با بیان اینکه جنگل‌های زاگرسی تامین کننده ۴۰ درصد از آب‌های سطحی و زیرزمینی کشور هستند، گفت: این جنگل‌ها نقش اکولوژیکی و زیست محیطی مهمی در حفظ خاک، تعدیل آب و هوا و سایر خدمات و ارزش‌های زیست محیطی جذب نفوذ آب باران کاهش سیل و فرسایش خاک، جذب دی اکسید کربن، جذب گوگرد و غبار دارند.

وی، افت شدید آب‌های زیرزمینی در بسیاری از دشت‌های کشور به میزان نیم تا ۲ متر در سال و ممنوعه شدن بسیاری از آنها توسط وزارت نیرو به‌منظور جلوگیری از خسارت‌های بیشتر، بیلان منفی در دشت‌های کشور، وجود ۳۸۱ دشت ممنوعه و بحرانی و ضرورت توجه بیشتر به حوزه‌های مجاور برای جبران ییلاق منفی و ناترازی ابهای زیرزمینی را از تاثیر بوم‌سازگان جنگل‌های زاگرسی دانست.

عدم انطباق طرح‌ها با واقعیت مناطق زاگرسی

مشاور رئیس سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری افزود: از سال ۱۳۴۱ تا سال ۱۴۰۱ طرح‌های زغال گیری، طرح‌های قرق و احیاء در مساحتی بیش از ۴۵۰ هزار هکتار در هشت استان زاگرسی، طرح‌های بهره برداری از سقز،

طرح جامع مقدماتی جنگل‌های کهگیلویه و بویراحمد براساس الگوی طرح‌های شمالی، طرح مدیریت منابع جنگلی در استان‌های زاگرسی، طرح ملی صیانت از جنگل‌های زاگرس، طرح کنترل و مقابله با پدیده خشکیدگی بلوط و تهیه پیش نویس سند جامع حفاظت و مدیریت پایدار بوم سازگان زاگرس اجرا شده، اما نتایج رضایت بخشی نداشته است.

شعبانیان عدم انطباق طرح‌ها با واقعیت مناطق زاگرسی، جنگل نشینان و کمبوداعتبار را از علل این عدم رضایت اجرای طرح‌ها عنوان کرد و گفت: محور فعالیت این طرح‌ها عمدتا شامل عملیات احیایی، غنی سازی حفاظت ارتقای شاخص‌های اکولوژیکی توده‌های جنگلی بودند و به ارتقای شاخص‌های اقتصادی اجتماعی کمتر توجه شده است.

صفر شدن زادآوری جنگل‌های زاگرسی

وی، عدم زادآوری جنگل‌های زاگرسی، سن پیری و دیرزیستی درختان دانه زاد، رویش شاخه زاد بودن بیش از ۹۰ درصد جنگل‌های زاگرس، وجود بیش از ۶۰ درصد جنگل‌های زاگرس تاج پوشش درختی و درختچه ای کمتر از ۲۵ درصد، بالا بودن تخریب در بسیاری از مناطق جنگلی و عدم توان ترمیم توسط خود جنگل، به‌هم خوردگی تعادل زیستی و اکولوژیکی، وجود مالکین عرفی، نوع فعالیت مردم در جنگل‌های زاگرسی، وجود آفات و بیماری ها، کاهش چهار متری ارتفاع توده‌های جنگلی در ۵۰ سال اخیر و کاهش کمتر از ۲۵ درصدی تنک و تاج پوشش در بیش از ۵۳ درصد مساحت جنگل‌های بلوط زاگرس را از جمله مهمترین چالش‌های این مناطق برشمرد.

وی افزود: به طور حتم برای حفظ و احیای جنگل‌های زاگرسی نمی توانیم مالکین عرفی را نادیده بگیریم بنابراین باید درامدزایی جنگل نشینان را به سمت احیای جنگل سوق دهیم به طور مثال چرای دام در میزان و نوع دام تاثیر دارد همچنین هر لیتر سقزگیری برای جنگل نشینان یک میلیون تومان درامد دارد درحالی که قیمت فروش صادراتی ان ۵۰ میلیون تومان است.

شعبانیان با تاکید براهمیت احیای جنگل‌های زاگرسی گفت: در بحث جنگلداری اجتماعی مدیریت جنگل با مشارکت منطقی مردم محلی به طوری که منافع مردم در حفظ، احیا، توسعه و بهره برداری از جنگل‌ها دیده شود.

به گفته وی، این اصطلاح برای نخستین بار توسط کمیسیون طبیعی سازمان کشاورزی هند در سال ۱۹۷۶ استفاده شد و در سال ۱۹۸۸ توسط فائو به عنوان سیاست جنگل بویژه برای کشورهای با پوشش کم جنگل تاکید شد.

مشاور رئیس سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری، نتایج اجرای طرح جنگلداری اجتماعی را در هند، اندونزی و ویتنام طی سالیان گذشته موفق دانست و افزود: این طرح منجر به رشد درامد ۲۰ درصدی برای مردم، کاهش ۳۰ درصدی فقر، ایجاد شغل‌های جدید، افزایش تاج پوشش در هند ۱.۱ درصد، اندونزی ۲.۳ درصد و ویتنام ۳.۲ درصد شده است.

وی براین باور است که اگر در اجرای این مدل مردم نگران تخریب جنگل شوند، به طور حتم این پروژه موفق خواهد بود.

شعبانیان گفت: جنگلداری اجتماعی مدیریت مشارکتی جنگل به عنوان یک راه حل امیدوار کننده برای چالش‌‌های تخریب محیط زیست و همچنین فقر روستایی ظهور کرده است که با توانمندسازی جوامع محلی و ترویج مدیریت پایدار جنگل به طور قابل توجهی در ساختن آینده ای سبز و عادلانه نقش داشته است.

در این همایش، خسرو ثاقب طالبی معاون پژوهش فناروی و انتقال یافته‌های موسسه تحقیقات جنگل‌ها و مراتع کشور گفت: در سال‌‌های اخیر تلاش‌‌های گسترده‌ ای در زمینه بهبود روش‌های احیای جنگل‌ ها، توسعه زراعت چوب و حفظ تنوع زیستی انجام شده است.

وی درباره بهبود زنده مانی نهال‌ها و استقرار گونه‌های جنگلی، افزود: یکی از چالش‌های اصلی در جنگل‌ کاری، تلفات بالای نهال‌‌ها در مراحل اولیه رشد است، با استفاده از فناوری میکرولیزها، موفقیت‌‌های چشمگیری در افزایش زنده مانی نهال‌ ها، به‌ ویژه در گونه‌‌های جنگلی حساس، حاصل شده است.

به گفته ثاقب، این روش توانسته استقرار نهال‌ها را در عرصه‌های طبیعی به‌طور قابل‌ توجهی بهبود ببخشد.

وی درباره شناسایی و حفظ درختان کهنسال به‌عنوان ذخایر ژنتیکی، افزود: درختان کهنسال گنجینه‌‌های ژنتیکی هستند که گاه سده‌ها یا حتی هزاره‌ها در طبیعت مقاومت کرده‌ اند، تهیه اطلس درختان کهنسال و مطالعه پتانسیل ژنتیکی آن‌ها، امکان استفاده از این منابع ارزشمند را در برنامه‌های احیای جنگل و زراعت چوب فراهم کرده است.

در ادامه همایش، معاون پژوهش فناروی و انتقال یافته‌های موسسه تحقیقات جنگل‌ها و مراتع کشور درخصوص توسعه زراعت چوب با معرفی گونه‌های سریع‌الرشد گفت: با توجه به نیاز روزافزون به چوب، معرفی گونه‌های پربازده مانند صنوبر در دستور کار قرار گرفته است. دو رقم صنوبر البرز و سارالی با توان تولید ۳۵ مترمکعب چوب در هکتار در سال معرفی شده‌اند که در مطالعات میدانی به عملکرد ۳۲ مترمکعب نیز دست یافته‌ اند.

چالش صدور مجوز چرای دام برای کسانی که دام ندارند

احمد بیرانوند عضو هیات مدیره موسسه شمیم جنگل ایران در این نشست گفت: درحال حاضر با مشکل چرای دام بیش از ظرفیت در جنگل‌های زاگرسی روبرو هستیم اما آنچه که نگران کننده است صدور مجوزهای چرای دام برای کسانی که دام ندارند.

به گزارش کاج پرس به نقل از ایرنا، وی اجرای طرح سوخت فسیلی و پنل‌های خورشیدی را برای جامعه عشایری و حفظ جنگل‌ها موثر دانست و افزود: آنچه مشخص است جامعه عشایری به سمت رمه گردانی می‌رود که این امر وابستگی عشایر به مناطق ییلاقی را افزایش می‌دهد یعنی اینکه عشایر به جنگل‌ها و مراتع وابسته تر می‌شوند....... /. /........ //175 a.h

instagram.com/kajpressnews

eitaa.com/kajpress